Lời Bài Hát

Trường Ca Con Đường Cái Quan

Phần Thứ Nhất

TỪ MIỀN BẮC

Mở đầu là tiếng hát vu vơ của một thôn nữ miền Bắc…

1. ANH ÐI TRÊN ÐƯỜNG CÁI QUAN

Cô Cắt Cỏ:

Hỡi anh đi đường cái quan

Dừng chân đứng lại

Dừng chân đứng lại

Cho em đây than đôi lời

Ði đâu vội mấy anh ơi…

Lữ khách trả lời…

2. TÔI ÐI TỪ ẢI NAM QUAN

Lữ Khách:

Tôi đi từ ải Nam Quan sau vài ngàn năm lẻ

Chia đôi một họ trăm con đã lên đường

Năm mươi người ngược núi rừng

Ðã dựng vòng biên ải

Năm mươi người trẩy theo sông tới khơi chừng

Tôi theo người vượt quan san

Ơi người ơi! Ơi người ơi

Vẽ lối mòn gìn giữ quê hương ngăn đường giặc Hán

Tôi chưa về Ải Chi Lăng

Ơi người ơi! Ơi người ơi

Dưới chiến bào người thấy băn khoăn thương ai đầu nguồn…

Người còn nhớ thương ai hơn là nàng Tô Thị lúc này đang đứng đợi người ở đầu nguồn. Nhưng người vọng phu lại khuyên người đi đừng có trở về, vì nếu người về thì nàng chẳng thành đá và chẳng còn được người đời thương mến nữa.

3. ÐỒNG ÐĂNG CÓ PHỐ KỲ LỪA

Tô Thị:

Ðồng Ðăng có phố Kỳ Lừa

Có nàng Tô Thị (ý y a) đứng (a) chờ… đợi (ỳ) ai

Và khuyên người chẳng tái hồi

Cho ngàn năm được (ý y a) sống đời… vọng (a à) phu…

Người lữ khách đi trong miền thượng du. Có dân chúng vùng núi rừng hát tiễn đưa…

4. NGƯỜI VỀ MIỀN XUÔI

Dân thượng du:

Người về miền xuôi đem theo tình người miền núi

Nhà sàn lả lơi đứng bên đường hoang vắng soi

Ðưa chân anh qua đồi

Cơm lam đem theo người

Lên cao anh ôm trời

Ðể dòng suối lẻ loi…

Lữ Khách:

Ðường về ruộng dưới ngát hương củi rừng gạo núi

Vượt tầm đèo khơi thấy con đường lúa tươi cười

Ðường về miền xuôi biết bao đò bao quán mới

Ðường dài mà vui hỡi người bạn đường nặng vai

Rồi một ngày mai có qua nhịp cầu tả tơi

Nhìn bọt bèo trôi nhớ chăng mầu tóc xanh ngời…

Hát chung:

Ðường ngược đường xuôi

Nhớ nhau vì chuyện đầu môi

Tạm biệt một nơi

Thấy nhau ở cuối chân trời…

Người lữ khách về tới vùng trung du. Qua đò ngang, gặp cô lái đò…

5. NÀY NGƯỜI ƠI

Cô lái đò miền trung du:

Này người ơi ghé bến (y) sang sông

Lên đường đi tới bõ công em chèo thuyền

Mừng người đi tìm thấy tình duyên

Con đường đất nước nối liền lòng dân.

Lữ khách:

Sông Thương ơi nước chẩy đôi ba dòng

Anh về Hà Nội một lòng, lòng yêu em

Sông Thương ơi nước đục người đen

Anh về thành phố không quên cô mình.

Lữ khách đã về tới Thủ Ðô miền Bắc…

6. TÔI ÐI TỪ LÚC TRĂNG TƠ

Lữ Khách:

Ra đi từ lúc trăng tơ, trăng một miền hoa cỏ

Trăng lên đầu của ô xa vẫn chưa mờ

Im nghe lời Thủ Ðô chào, ôi lời mừng đông đảo

Ði trong lịch sử dân ta, luống nghẹn ngào.

Lữ khách và dân chúng thủ đô:

Hai bên nhà cửa thân yêu

Ơi người ơi! Ơi người ơi

Ðã mấy lần để đám rêu xanh thay mầu gạch ngói

Thăng Long buồn tủi chia phôi

Tháp, Tháp Rùa ơi! Tháp, Tháp Rùa ơi

Gió tiễn người về đến quê hương câu ca giọng Hời.

Phần Thứ Hai

QUA MIỀN TRUNG

Vào tới Miền Trung, thấy một lũ bé chạy ra đón lữ khách…

7. AI ÐI TRONG GIÓ TRONG SƯƠNG

Lũ trẻ:

Ai đi trong gió trong sương ơ

Phải mau ơ phải mau để mà tới người ơi

Kẻo đường ơi, người ơi còn xa

Kẻo đường ơi, người ơi còn xa…

Và một bà mẹ đang ru con…

8. AI VÔ XỨ HUẾ THÌ VÔ

Bà mẹ:

À á ơ a a à á ơi

Ai vô xứ Huế thì vô

Chớ sợ Truông nhà Hồ, chớ sợ Phá Tam Giang à ơi

À á ơ a a à á ơi

Ngó ra quê cha đường xa sông rộng

Ngó về quê mẹ núi lộng đèo cao

À á ơ a a à á ơi

Nhưng con ơi, con ngủ ngủ sâu

Chứ nối lại nhịp cầu

Chứ đã có o ó ư… người đi

À á ơ a a à á ơi.

Qua thôn xóm, gặp lúc ngày mùa, lữ khách nghe thấy tiếng hò giã gạo.

9. AI ÐI TRÊN DẶM ÐƯỜNG TRƯỜNG

Dân làng:

Hò hô hò hò ơi hò

Ai đi trên đường là dặm đường

Ði mô mà vội vã à, cùng là hò khoan

Hố hô hò khoan

Hò hô hò hò ơi hò

Khoan khoan tôi mời là mời bạn

Vui là họp đoàn đêm nay chừ là à nay

Hố hô hò khoan.

Lữ khách:

Năm tê trong lúc sang Xuân

Tôi theo Công Chúa Huyền Trân tôi lên đường

Ðường máu xương đã lắm oán thương

Ðổi sắc hương lấy cõi giang san

Tôi đi theo bước ái tình

Ði cho trăm họ được hòa bình ấm no

Ðèo núi cao nghe gió vi vu

Thổi phấn son bay tới kinh đô.

Dân miền Trung:

Hò hô hò hò ơi hò

Anh đi trên đường là gập ghềnh

Mau mau đi kẻo lỡ a chuyện tình nước non

Hố hô hò khoan.

Hò hô hò hò ơi hò

Mau mau đi kẻo là kẻo lỡ

Câu chuyện tình năm xưa là tình à xưa

Hố hô hò khoan.

Lữ khách muốn được như nàng Huyền Trân khi xưa, đi vào phía Nam bằng một tấm lòng, Lữ khách nghe thấy tiếng hát của Công Chúa vẳng lên từ những Tháp Hời…
… Công chúa Huyền Trân muốn nói rằng con đường thiên lý dù sao cũng không dài bằng con đường đi vào lòng người. Nàng mong lữ khách nối tiếp công việc đi vào đất nước và lòng người của nàng khi xưa.

10. NƯỚC NON NGÀN DẶM RA ÐI

Huyền Trân Công Chúa:

Nước non ngàn dặm (à a a) ra đi

Nước non ngàn dặm (à a a ra) đi

Dù đường thiên lý xa vời

Dù tình cố lý chơi vơi

Cũng không dài bằng lòng thương mến người

Bước đi vào lòng (ừ ư ư) muôn dân

Bước đi vào lòng (ừ ư ư) muôn dân

Bằng hồn trinh nữ mơ màng

Bằng tình say đắm ơi chàng

Ước nuôi dần hòa bình trong ái ân

Nhưng ánh Tháp vàng

Cây quế giữa rừng

Chỉ một mùa tang là hương là sắc (ứ) tan

Tàn cả tình yêu

Vì hận còn gieo

Ðất nước cháy theo với ngọn lửa thiêu

Mới hay tình nhẹ (è e e) như tơ

Mới hay tình nhẹ (è e e) như tơ

Mộng ngoài biên giới mơ hồ

Chẳng ngăn được sóng vỡ bờ

Với đêm mờ hồn về trên Tháp ma.

Lữ khách vội vã ra đi, và trong sớm tinh mơ nghe thấy giọng hò của cô gái Huế vẳng lên từ ngôi chùa Thiên Mụ bên sông Hương…

11. GIÓ ÐƯA CÀNH TRÚC LA ÐÀ

Cô gái Huế:

Ớ ơi hò ! Ớ hò ơi

Gió đưa cành trúc la đà

Tiếng chuông Thiên Mụ canh gà điểm sương

Người về chưa ghé sông Hương

Ðã nghe tiếng gọi đôi đường đắng cay

Anh đi mau ơ để nối lại duyên may

Tình xưa là nghĩa cũ anh đắp xây cho thiệt bền

Ớ ơi hò ! Ớ hò ơi

Lữ khách cất tiếng hát qua đèo, vào vùng ven biển…

12. TÔI XA QUÊ NGHÈO RUỘNG NGHÈO

Lữ khách:

Hò hô hò hò ơi hò

Tôi xa quê nghèo là ruộng nghèo

Tôi leo qua cồn cát à, vượt đèo Hải Vân

Hố hô hò khoan.

Hò hô hò hò ơi hò

Tôi trông én liệng là từng đàn

Tôi gọi đàn chim ơi kià là à chim

Hố hô hò khoan.

Dân miền Trung:

Vua Lê dắt lính vô Trung

Anh theo Chúa Nguyễn vượt Cù Mông anh qua đèo

Ðể núi cao ngơ ngác trông theo

Ðễ tháp son thương nhớ trong chiều

Anh đi chân cứng đá mòn

Ði chưa thấy mỏi mà lòng còn say sưa

Biển thắm ru tiếng hát thiên thu

Làn gió xanh theo gót phiêu du.

Lữ khách:

Hò hô hò hò ơi hò

Lênh đênh ven bờ là biển sâu

Hương thơm là thoang thoảng à đất mầu miền Nam

Hố hô hò khoan

Hò hô hò hò ơi hò

Lênh đênh ven bờ là biển giàu

Nghe nhịp cầu đã nối tình là à xưa

Hố hô hò khoan.

Phần Thứ Ba

VÀO MIỀN NAM

Lữ khách vào tới miền Nam, nghe tiếng hò của một cô gái…

13. ANH ÐI ÐƯỜNG VẮNG ÐƯỜNG XA

Cô gái miền Nam:

Hò ơ ơ ớ ơ… hò

Bớ anh đi đường vắng đường xa

Dừng chân đứng lại (i ì)

Hò ơ ơ ớ ơ… hò

Nghe em đây ca đôi lời

Chiều về trên cánh Ðồng Nai

Chờ người xây đắp ngày mai…

Và lữ khách mừng rỡ hát khúc hành ca…

14. NHỜ GIÓ ÐƯA VỀ

Lữ khách:

Nhờ gió đưa về, về miền gió chan hòa

Thơm lòng đất phù sa

Trời nắng huy hoàng, trời sưởi ấm con đường

Cho ta vô miền sông nước

Chiến đấu với sình lầy

Với thú dữ ư tràn đầy

Với lũ muỗi ư đặc dầy như đám mây

Chiến đấu với rừng tràm

Ta như ong từng đàn

Lập cuộc đời trên đất rừng hoang

Vào tới xóm dừa, vào vườn chuối la đà

Ôi là mát lòng ta

Bầu vú sữa tròn và mảnh trái thơm ròn

Hương sầu riêng ngọt ngon

Có mái tóc xuề xoà, có khoé mắt thiệt thà

Ðôi môi xinh hàm răng xít xa

Có áo ngắn mặn mà, có tiếng nói đậm đà

Người yên lành như một giấc mơ…

Cô gái miền Nam muốn được đi bên lữ khách trên con đường và trong cuộc đời.

15. ÐI ÐÂU CHO THIẾP THEO CÙNG

Cô gái miền Nam:

Ði đâu cho thiếp theo cùng

Ðói no thiếp chịu, lạnh lùng thiếp cam

Ví dầu tình có dở dang

Thì cho thiếp gọi đò ngang thiếp về…

Lữ khách:

Tới đây lạ xứ quen người

Trăm bề nhũn nhặn đừng cười tôi nghe

Ví dầu tình bén duyên thề

Thi xin kết bạn đền nghì trúc mai…

Từ biệt miền Bắc với tâm trạng của người chồng Nàng Tô Thị. Vào miền Trung với mối tình của Huyền Trân Công Chúa, nhưng tới miền Nam, lữ khách đã tìm được lương duyên ở cảnh và ở người. Lữ khách kết duyên cùng cô gái. Dân chúng miền Nam hát hò mừng đôi vợ chồng mới.

16. ÐÈN CAO CHÂU ÐỐC GIÓ ÐộC GÒ CÔNG

Dân chúng miền Nam:

Hò lơ hó lơ

Lắng tai nghe tiếng ai đang hò lờ

Hò lơ hó lơ

Ðèn nào cao cho bằng đèn Châu Ðốc

Gió nào độc cho bằng gió Gò Công

Vợ chồng son đã nuôi lòng ước mong

Thuận vợ chồng sẽ cùng tát Biển Ðông

Hò lơ hó lơ

Lắng tai nghe tiếng ai đang hò lờ

Hò lơ hó lơ.

Ðôi vợ chồng son cưỡi sóng Cửu Long Giang về miền Hậu Giang sinh sống.

17. CỬU LONG GIANG và VỀ MIỀN NAM

Ðôi vợ chồng trẻ:

Cửu Long Giang gió về vui trên sóng sông

Uốn quanh như chín con rồng ôm chặt đứa con

Người từ Tiền Giang đi về xa xăm

Cuối con đường say đắm là miền rộng thênh thang

Cửu Long Giang trôi về ôm ấp đất hoang

Thiết tha như gái yêu chồng trong chiều mênh mông

Người về Hậu Giang xây tổ uyên ương

Có cánh đồng lúa chín uốn mình trên sóng sông…

Ðôi vợ chồng trẻ và dân chúng:

Về miền Nam ôi quê hương mới ơi

Về Cần Thơ khơi kinh, khơi nước ngòi

Về Hà Tiên ta tiễn Chúa ra đảo khơi

Về Cà Mâu ta đốt biết bao lửa vui

Về miền Nam ta theo cơn gió đưa

Về miền sông ăn cá nướng thơm ngày mưa

Về đồng dưa ta tắm nắng vui đời ta

Về miền Nam… Về miền Nam

Người về đây trong gió bình an…

Thành lập xong cuộc đời trên đất miền Nam mầu mỡ, họ hát cám ơn…

18. GIÃ ƠN CÁI CỐI CÁI CHẦY và VỀ MIỀN NAM

Ðôi vơ chồng trẻ:

Giã ơn cái cối cái chầy

Ðêm khuya giã gạo, có mầy, có tao

Giã ơn cái nhịp cầu ao

Ðêm khuya vo gạo, có tao có mầy.

Dân chúng:

Về miền Nam đem theo sương gió xưa

Về đồng khô đem cơn mưa rét về

Người về đây thương nhớ lắm con đường xa

Về miền Trung, ra xứ Bắc yêu mẹ cha

Ðường từ xa đem ta đã tới đây

Chùa chiều nay rung chuông trên luống cầy

Người gửi ơn ra bốn phía chân trời mây

Ngẩng đầu lên dâng vút đóa linh hồn say

Ðường về đây… Ðường về đây

Trời về Tây nghe gió cuồng bay…

Lữ khách đã tới cuối con đường xuyên Việt. Tạm dừng chân, người mong con đường cái quan sẽ có ngày hết ranh giới để người được mãi mãi đi trong cuộc đời và trong tình người.

19. ÐƯỜNG ÐI ÐÃ TỚI

Toàn thể nhân dân:

Ðường đi đã tới… Lòng dân đã nối…

Người tạm dừng bước chân vui người ơi

Người mơ ước tới… Ðường tan ranh giới

Ðể người được mãi

Ði trong một duyên tình dài

Con đường thế giới xa xôi

Trong lòng dân chúng nơi nơi…

Thai nghén từ 1954
Bỏ dở dang trong những năm sau
Hoàn tất 1960

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Check Also
Close
Back to top button